A1 Capital’in raporunda, İran lideri Ali Hamaney’e atfedilen açıklamaların ardından Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin küresel enerji piyasaları ve ticaret akışları üzerinde ciddi etkiler yaratabileceği vurgulandı.
Rapora göre Hamaney, babasının öldürülmesinin ardından İran’ın ABD ve İsrail’e karşı önemli bir koz olarak Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutmaya devam edeceğini belirtti. Ancak bu açıklamanın Hamaney tarafından bizzat yapılmadığı, İran devlet televizyonunda bir sunucu tarafından okunduğu öğrenildi.
Ayrıca İran, komşu ülkeleri topraklarındaki ABD üslerini kapamaya çağırarak bu üslerin hedef olmaya devam edebileceği uyarısında bulundu.
Enerji ve Ticaret Yollarındaki Etkiler
A1 Capital analizinde, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü çatışmanın küresel işletmeleri etkilediği, enerji fiyatlarını artırdığı ve temel hammaddelerin tedarikinde aksamalara yol açtığı belirtildi. Gıda ürünlerinden otomobil parçalarına kadar pek çok sektörde ticaret yollarının güvenilirliğine dair endişeler arttı.
Havacılık Sektöründe Kriz Derinleşiyor
Savaşın havacılık sektöründe de ciddi sonuçlar doğurduğu, küresel havacılığın pandemiden bu yana en zor dönemlerinden birine girdiği aktarıldı. Özellikle yoğun yolcu trafiğine sahip Dubai Uluslararası Havalimanı’ndaki operasyonlarda aksamalar yaşanmakta ve bu durum bölgedeki diğer transit merkezleri de etkilemektedir.
Jet yakıtı fiyatları çatışmanın başlamasıyla iki katına çıkarak havayolu şirketlerinde maliyet baskısına neden oldu, bu da birçok uçuşta bilet fiyatlarının artmasına yol açtı. Ayrıca hava kargo kapasitesinde daralma yaşanması nedeniyle navlun fiyatları yükseldi ve bazı tekstil ürünleri Bangladeş ile Hindistan’daki havaalanlarında bekletildi.
Körfez Bölgesindeki Endüstriyel Tedarik Zincirleri Sarsılıyor
Rapor, Körfez bölgesinin küresel alüminyum arzının yaklaşık yüzde 8’ini sağladığını hatırlatırken Katar merkezli Qatalum alüminyum eritme tesisinin faaliyetlerini durdurduğu, Aluminium Bahrain’in ise Hürmüz Boğazı üzerinden sevkiyat yapamadığı için mücbir sebep ilan ettiği bilgisini paylaştı.
Endonezya’daki nikel üreticilerinin kullandığı kükürdün yaklaşık yüzde 75’inin Orta Doğu’dan sağlandığı belirtilirken, bölgedeki gelişmelerin petrokimya sektöründe tedarik sorunlarına yol açabileceği ifade edildi. Alçak yoğunluk polietilen, polipropilen ve polivinil klorür (PVC) gibi temel petrokimyasalların ithalatında ciddi yavaşlamalar yaşandığı vurgulandı. Ayrıca yarı iletken üretimi için kritik önem taşıyan helyum gibi gazlarda da tedarik belirsizliği oluştu.
Petrol Fiyatlarında Sert Artış
İran’dan gelen açıklamalar sonrası küresel enerji arzındaki aksaklıkların uzun sürebileceği ihtimaliyle petrol fiyatları tekrar yükseldi ve varil fiyatı 100 doların üzerine çıktı.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), İran kaynaklı tedarik kesintileri nedeniyle gelişmiş ülkelerin stratejik petrol rezervlerinden toplam 400 milyon varilin piyasaya sürüleceğini duyurdu. Bu miktarın yaklaşık yarısı ABD’den sağlanacak. Ancak A1 Capital, rezervlerin piyasaya sürülmesinin aylar alabileceğini ve bu miktarın sadece boğazdan geçen arzın üç haftalık bölümünü karşılayabileceğini belirtti.
ABD ve Uluslararası Gelişmeler
ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, ABD’nin dünyanın en büyük petrol üreticisi olduğunu vurgulayarak petrol fiyatlarının yükselmesinin ülkeye gelir sağladığını ifade etti. Trump ayrıca ABD ile ortak ev sahipliği yapılacak 2026 Dünya Kupası’nda İran milli takımının katılımını memnuniyetle karşılayacağını ancak güvenlik nedeniyle bunun mümkün olmayabileceğini söyledi.
Reuters’ın ekonomistler arasında yaptığı ankete göre, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) bu yıl ilk faiz indirimini haziran ayında yapması bekleniyor. 96 ekonomistin tamamı, Fed’in 18 Mart toplantısında politika faizini yüzde 3,50–3,75 aralığında sabit tutacağını öngörüyor.
Küresel petrol fiyatlarındaki yaklaşık yüzde 40’lık artışın ardından ABD’nin iki yıllık Hazine tahvili getirisi 30 baz puan yükseldi ve vadeli işlem piyasaları ilk faiz indiriminin eylül ayında yapılacağını fiyatlamaya başladı.
Bu gelişmeler sürerken, ABD Başkanı Trump, Fed Başkanı Powell’a faiz oranlarını bir sonraki toplantıyı beklemeden "derhal" indirme çağrısında bulundu.
Körfez Geriliminin Rusya’ya Etkisi
A1 Capital raporu, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin Rus petrol ihracatını da etkilediğini belirtti. Financial Times’a göre Hindistan’ın Rus petrolü ithalatı yüzde 50 artarak günlük 1,5 milyon varile ulaştı. Son üç ayda Rus petrolünün fiyatı varil başına 20-30 dolar yükseldi ve bazı satışlar Brent petrolünden daha yüksek fiyatlarla gerçekleşti.
Rusya, savaşın ilk 12 gününde petrol satışlarından 1,3 ila 1,9 milyar dolar ek gelir elde etti. Bu koşullar devam ederse mart ayı sonuna kadar gelir 3,3 ila 5 milyar dolara ulaşabilir.
Türkiye’nin Ekonomik Durumu ve Para Politikası
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) son toplantısında politika faizi yüzde 37’de sabit tutuldu. Gecelik borç verme faizi yüzde 40, gecelik borçlanma faizi ise yüzde 35,5 olarak korundu. Karar metninde, enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bozulma olması halinde para politikasında ilave sıkılaştırma yapılabileceği belirtildi.
