Avrupa liderleri Ukrayna’daki savaşın olası bir ateşkesle sona erdirilmesi ve sonrasındaki güvenlik şartlarının sağlanması amacıyla Berlin’de kritik bir toplantı düzenledi. Toplantıda, Avrupa liderliğinde ve ABD’nin desteğiyle Ukrayna için çok uluslu bir güç kurulması konusunda anlaşmaya varıldı. Bu güç, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’ne destek sağlamanın yanı sıra hava sahası ve deniz güvenliğinin korunmasına katkı verecek şekilde planlanıyor.
Ortak bildiride oluşturulacak gücün sadece sınır ötesi ya da pasif bir pozisyonda kalmayacağı, gerektiğinde Ukrayna içindeki operasyonlarda da etkin rol oynayacağı belirtildi. Bildiriye Almanya, Fransa, İngiltere, Polonya, İtalya, Danimarka, Finlandiya, Hollanda, Norveç ve İsveç gibi ülkelerin liderleri ile Avrupa Birliği Konseyi Başkanı ve Komisyon Başkanı imza koydu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve ABD müzakere heyeti temsilcileri de Berlin’deki görüşmede yer aldı.
Planın ana hatları
Berlin’deki ortak açıklamada Ukrayna’ya sadece askeri destek değil, barış sonrası kapsamlı güvenlik ve ekonomik yeniden yapılanma desteği de sağlanacağı kaydedildi. Buna göre barış dönemi için Ukrayna’nın savunma kapasitesinin güçlendirilmesi ve uzun vadeli destek verilmesi hedefleniyor. Ayrıca gelecekte bir ateşkes imzalanması durumunda bunun izlenmesi ve olası ihlallerin tespit edilmesi için ABD liderliğinde uluslararası bir mekanizma oluşturulacak.
Bildiride, Ukrayna için öngörülen güvenlik garantilerinin hukuken bağlayıcı taahhütler içereceği ve bu kapsamda Ukrayna’nın ekonomik toparlanmasına yönelik kapsamlı yatırımların yapılacağı ifade edildi. Ayrıca Rusya’nın verdiği zararı tazmin etmesi gerektiği ve AB’de dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılabileceği konuları da görüşmede ele alındı.
Ateşkes sonrası yapı nasıl olacak
Liderler, barış sağlanması halinde Ukrayna’nın askeri gücünü güçlendirmek için uzun vadeli destek sunma kararı aldı. Buna ek olarak, paylaşılacak güvenlik garantileri çerçevesinde tarafların sorumlulukları netleştirilecek ve olası saldırılara karşı erken uyarı sistemlerinin devreye alınması planlanıyor. Avrupa liderleri ayrıca Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne katılımını kararlılıkla desteklediklerini de gösterdi.
Rusya’nın tutumu
Bu tasarı, Moskova tarafından sert bir şekilde eleştiriliyor. Rus yetkililer, Batılı ülkelerin Ukrayna’ya asker göndermesine karşı çıkıyor ve böyle bir adımı “hedef haline gelmek” olarak nitelendiriyor. Rusya, ateşkes izleme ve çok uluslu askeri güç kurulmasına negatif bakışını sürdürüyor.
Görüşmelerin genel değerlendirmesi
Uzmanlar, Avrupa liderlerinin Berlin’de yürüttüğü çalışmaların Avrupa güvenliği ve Ukrayna’nın geleceği açısından önemli bir kilometre taşı olduğunu belirtiyor. Çok uluslu güç önerisinin, savaş sonrası güvenlik mimarisinde yeni bir rol üstlenebileceği ve NATO benzeri caydırıcı taahhütler sunabileceği değerlendiriliyor.
